Bureaustoel op maat: vier lichaamsmaten, drie routes en wat de wet eist

Wat 'op maat' kan betekenen, en wat het meestal betekent

Op maat is geen beschermde term, dus hij dekt drie heel verschillende dingen. In de eerste betekenis koopt u een serie-stoel met ruime verstelbereiken en stelt u hem zelf precies in; er verandert niets aan de stoel zelf. In de tweede betekenis configureert u een serie-stoel bij de order: een kortere of langere zitting, een smallere of bredere rugleuning, armleggers in een andere lengte, een gasveer met een ander hoogtebereik. In de derde betekenis wordt daadwerkelijk een onderdeel voor u gemaakt, meestal omdat u buiten elk standaardbereik valt of omdat er een medische indicatie ligt.

Voor de meeste mensen volstaat de eerste of tweede route, en dat is geen compromis. Een stoel die u volledig kunt instellen zit niet minder goed dan een uniek gebouwde stoel; hij is alleen minder exclusief en veel sneller leverbaar. De derde route wordt pas de juiste keuze wanneer een maat buiten het bereik valt dat de fabrikant opgeeft.

Het praktische gevolg is dat u de vraag omdraait. Niet: welke stoel is op maat gemaakt? Maar: valt elk van mijn vier maten binnen het verstelbereik dat deze stoel opgeeft, en als één maat eruit valt, is juist dat onderdeel dan te configureren? Daarmee verschuift de keuze van een gevoel naar een vergelijking van getallen.

Vier lichaamsmaten die de stoel feitelijk vastleggen

De eerste maat is de onderbeenlengte, van de vloer tot de knieholte, met de schoenen aan die u normaal op kantoor of thuis draagt. Die maat bepaalt de zithoogte: te hoog en uw voeten hangen, te laag en uw knieën komen omhoog en uw rug kantelt achterover. Omdat schoenzolen flink verschillen, is dit de maat waar de meeste fouten in zitten.

De tweede maat is de bovenbeenlengte, van de knieholte tot de achterkant van de stuit. Die bepaalt de zitdiepte. Een zitting die te diep is drukt in de knieholte en dwingt u naar voren, waardoor de rugleuning niets meer doet; een zitting die te kort is laat het bovenbeen onvoldoende steunen. Dit is ook het onderdeel dat bij de tweede route het vaakst wordt aangepast.

De derde maat is de schouderbreedte, die bepaalt of de rugleuning uw rug werkelijk draagt in plaats van ertussen te verdwijnen of juist in de schouderbladen te duwen. De vierde is de hoogte van uw onderarm boven de zitting bij ontspannen schouders: die legt de armleggerhoogte vast, en daarmee of uw schouders de hele dag omhoog staan. Meet alle vier zittend op een harde stoel, laat iemand anders aflezen en meet elke maat 2 keer.

Wat de regelgeving eist vanaf meer dan 2 uur beeldschermwerk per dag

De eisen zijn concreter dan veel mensen denken, en ze staan in het Arbeidsomstandighedenbesluit. Hoofdstuk 5 begint met de afdeling fysieke belasting, waarin artikel 5.4 het kopje ergonomische inrichting werkplekken draagt. Verderop in hetzelfde hoofdstuk gaat artikel 5.10 over het afwisselen van beeldschermwerk, artikel 5.11 over het recht op onderzoek van de ogen en artikel 5.12 over de voorschriften voor beeldschermwerkplekken.

Het Arboportaal vat de werkplekeisen samen en noemt daarbij een duidelijke drempel: wie meer dan 2 uur per dag beeldschermwerk doet, heeft recht op een stoel en een bureau die in hoogte verstelbaar zijn, en op een beeldscherm dat in hoogte verstelbaar is. Beeldscherm en toetsenbord mogen niet aan elkaar vastzitten, wat bij een laptop betekent dat er een los scherm of een los toetsenbord bij hoort. De werkplek moet verder aan de NEN-normen voldoen, en er moet voldoende verlichting met goed contrast zijn.

Twee punten worden daarbij vaak gemist. Het eerste is dat in hoogte verstelbaar op zowel de stoel als het bureau van toepassing is: een stoel met een prachtig bereik achter een vast blad lost het probleem maar half op, omdat u dan de armleggerhoogte tegen de bladhoogte moet inruilen. Het tweede is dat hulpmiddelen zoals een documenthouder onder dezelfde noemer vallen, en dat de werkgever een leesbril vergoedt wanneer die voor het beeldschermwerk nodig is.

• Meer dan 2 uur per dag beeldschermwerk: stoel en bureau in hoogte verstelbaar, beeldscherm in hoogte verstelbaar.
• Beeldscherm en toetsenbord niet aan elkaar vast; bij een laptop hoort er een los scherm of toetsenbord bij.
• De werkplek moet aan de NEN-normen voldoen, met voldoende verlichting en goed contrast.
• Hulpmiddelen zoals een documenthouder horen erbij, en een leesbril die voor het beeldschermwerk nodig is wordt vergoed.
• Artikel 5.10 verlangt dat beeldschermwerk op gezette tijden wordt afgewisseld met ander werk of met een pauze.

Zitten is het probleem niet, stilzitten wel

Een stoel die perfect op uw maten staat lost maar een deel van de klacht op, want de duur van het zitten doet er net zo veel toe als de houding. Het Arboportaal schrijft dat langdurig werken met een beeldscherm, meer dan 6 uur per dag, gezondheidsklachten kan opleveren, en noemt daarnaast dat Nederlandse werknemers volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van 2022 gemiddeld 4 uur per dag aan een beeldscherm werken. Het verschil tussen die twee getallen is precies de marge waarin de meeste thuiswerkers zich bewegen.

Datzelfde portaal zet zittend werk ook in een breder gezondheidskader. Het vermeldt dat in 2022 50% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder matig of ernstig overgewicht had, en dat bij 15% van die groep sprake was van ernstig overgewicht. Het advies dat eraan verbonden wordt is niet om het zitten af te schaffen, maar om periodes van zitten regelmatig af te wisselen met staan of bewegen tijdens het werk.

Dat heeft gevolgen voor wat u koopt. Als u een deel van de dag staand wilt werken, is een in hoogte verstelbaar blad de aankoop die het meeste verandert, en niet een duurdere stoel. En als u aan de stoel vasthoudt, kies dan een exemplaar waarvan u de instellingen zonder gereedschap kunt wijzigen, want een verstelling die u alleen met een sleutel kunt bereiken gaat u in de praktijk nooit gebruiken.

De meetmethode, en hoe u de uitkomst vastlegt

Ga voor het meten op een harde keukenstoel zitten, met de voeten plat op de vloer en de bovenbenen ongeveer horizontaal. Laat iemand anders meten, want zelf aflezen vervormt elke maat. Meet van de vloer tot de knieholte met uw gewone schoenen aan, dan van de knieholte tot de achterkant van de stuit, dan de schouderbreedte, en ten slotte de hoogte van uw onderarm boven de zitting bij ontspannen, hangende schouders.

Zet de vier uitkomsten in één regel op papier of in een notitie, met de datum en de schoenen waarmee u gemeten hebt. Vergelijk ze daarna met het opgegeven verstelbereik van elke stoel op uw lijst. Valt één maat net buiten een bereik, dan is dat precies het onderdeel waar u naar een configuratie-optie vraagt; vallen er twee of meer buiten, dan kijkt u naar een andere stoel of naar advies van een deskundige.

Probeer ten slotte te zitten voordat u iets vastlegt, en zit lang genoeg. Een stoel beoordelen in de eerste minuut zegt bijna niets, omdat de klachten die u wilt voorkomen pas na een paar uur ontstaan. Vraag bij een proefopstelling of bij een showroom of u mag blijven zitten terwijl u werkelijk iets doet, en verstel tijdens die sessie bewust alles een keer, zodat u merkt welke verstellingen u zonder gereedschap bereikt.

• Meet zittend op een harde ondergrond, met schoenen aan en de voeten plat.
• Laat iemand anders aflezen en meet elke maat 2 keer.
• Noteer de vier maten met datum en de gebruikte schoenen.
• Leg de maten naast het opgegeven verstelbereik van elke kandidaat.
• Vraag bij één maat buiten het bereik naar een configuratie van juist dat onderdeel.
• Zit lang genoeg proef en verstel tijdens die sessie alles een keer.

De volgorde die de keuze klein maakt

Zet de stappen op een rij en de aankoop wordt overzichtelijk. Stel eerst vast of u boven de drempel van meer dan 2 uur beeldschermwerk per dag zit, want dan liggen de eisen aan stoel, bureau en beeldscherm al vast. Meet daarna uw vier maten. Vergelijk ze met het verstelbereik van de kandidaten. Pas daarna gaat het over uitvoering, bekleding en uiterlijk, en pas helemaal aan het eind over een eventueel onderdeel dat werkelijk op maat gemaakt wordt.

Houd er bij de tweede en derde route rekening mee dat een afwijkende maat de levertijd verlengt en de doorverkoopwaarde verkleint. Dat is geen reden om het niet te doen, maar het is een reden om het alleen te doen voor de maat die er echt buiten valt. Eén aangepast onderdeel op een verder standaard stoel is bijna altijd de verstandige uitkomst.

En plan de afwisseling in dezelfde beweging mee. Een in hoogte verstelbaar blad, een paar momenten per dag waarop u staat of loopt, en een stoel waarvan u de verstellingen zonder gereedschap bereikt, doen samen meer dan één duurdere aankoop. De regelgeving vraagt die afwisseling trouwens zelf: artikel 5.10 verlangt dat beeldschermwerk op gezette tijden wordt afgewisseld met ander werk of met een pauze.

Voordat u koopt

• Stel vast of u boven de drempel van meer dan 2 uur beeldschermwerk per dag zit.
• Vraag bij elke aanbieding na welke van de drie routes met op maat bedoeld wordt.
• Meet vloer tot knieholte met de schoenen die u normaal draagt.
• Meet knieholte tot achterkant stuit, schouderbreedte en onderarmhoogte boven de zitting.
• Laat iemand anders aflezen en meet elke maat 2 keer.
• Leg de vier maten naast het opgegeven verstelbereik van elke kandidaat.
• Vraag een configuratie alleen aan voor de maat die werkelijk buiten het bereik valt.
• Controleer of ook het bureau in hoogte verstelbaar is, niet alleen de stoel.
• Zit lang genoeg proef en verstel tijdens die sessie elke instelling een keer.
• Plan afwisseling tussen zitten, staan en bewegen in de werkdag in.

Vragen die lezers stellen

Betekent een bureaustoel op maat dat de stoel speciaal voor mij gebouwd wordt?

Meestal niet. Op maat is geen beschermde term en dekt drie routes: een serie-stoel die u zelf instelt, een serie-stoel die bij de order in een afwijkende maat geconfigureerd wordt, en een stoel waarvan een onderdeel werkelijk voor u gemaakt wordt. Vraag altijd na welke route bedoeld is.

Welke maten moet ik doorgeven?

Vier: vloer tot knieholte met schoenen aan, knieholte tot achterkant stuit, schouderbreedte, en de hoogte van uw onderarm boven de zitting bij ontspannen schouders. Die vier leggen respectievelijk zithoogte, zitdiepte, rugleuning en armleggerhoogte vast.

Moet mijn werkgever een in hoogte verstelbare stoel betalen?

Het Arboportaal noemt bij meer dan 2 uur per dag beeldschermwerk een stoel en een bureau die in hoogte verstelbaar zijn, een in hoogte verstelbaar beeldscherm, en een scherm dat niet aan het toetsenbord vastzit. De voorschriften staan in hoofdstuk 5 van het Arbobesluit, met artikel 5.12 over beeldschermwerkplekken.

Lost een goede stoel klachten van lang zitten op?

Maar deels. Het Arboportaal schrijft dat beeldschermwerk van meer dan 6 uur per dag gezondheidsklachten kan opleveren en adviseert periodes van zitten af te wisselen met staan of bewegen. Artikel 5.10 van het Arbobesluit verlangt die afwisseling ook.

Is een zit-sta bureau op maat zinvoller dan een duurdere stoel?

Als u een deel van de dag staand wilt werken, verandert een in hoogte verstelbaar blad meer dan een duurdere stoel, omdat de bladhoogte anders uw armleggerhoogte vastzet. Bepaal eerst of u die afwisseling werkelijk gaat gebruiken.

Bronnen

1. Arboportaal — Wat zegt de wet over beeldschermwerk (drempel van meer dan 2 uur per dag, in hoogte verstelbare stoel, bureau en beeldscherm, NEN-normen, artikelen 5.10, 5.11 en 5.12) — gecontroleerd 2026-11-06
2. Arboportaal — Computerwerk (meer dan 6 uur per dag kan klachten opleveren; gemiddeld 4 uur per dag volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2022) — gecontroleerd 2026-11-06
3. Arboportaal — Zittend werk (50% en 15% in 2022; zitten afwisselen met staan en bewegen) — gecontroleerd 2026-11-06
4. Arbeidsomstandighedenbesluit, hoofdstuk 5 — artikel 5.4 Ergonomische inrichting werkplekken, geconsolideerde tekst — gecontroleerd 2026-11-06